पाऊलखुणा मंदिरांच्या 4 : थेरगावातील 'या' स्मृतीशिल्पामुळे वीरांच्या आठवणी आजही ताज्या पिंपरी : पवना नदीकाठी वसलेले थेरगाव गावठाणातील पवनेश्‍वराजवळील शिव मंदिर. आजही आठशे ते हजार वर्षीपूर्वीचा प्राचीनत्वाच्या पाऊलखुणा या स्मृतीशिल्पांच्या माध्यमातून गावात आढळल्या आहेत. दुर्मिळ अवस्थेत असलेल्या या शिल्पावर लढाईत युद्ध करताना धनुष्यबाण हातात घेऊन धारातीर्थी पडलेले वीर दाखविले आहेत. त्याचप्रमाणे तलवार व ढाल घेतलेले सैनिकही या वीरगळावर आहेत. एकल वीर पद्धतीच्या या स्मृतीशिळ अतीशय दुर्मिळ असल्याचे अभ्यासक प्रणव पाटील यांनी सांगितले. ताज्या बातम्यांसाठी डाऊनलोड करा ई-सकाळचे ऍप या स्मृतीशिल्पावर शिवलिंग व नंदीची पूजा करताना वीर दर्शविले आहेत. साधू धुपारती करताना दिसत आहेत. सफलतेचे प्रतीक असलेला मंगल कलशही यावर दर्शविलेला आहे. बापूजीबुवा मंदिराच्या बाहेर हनुमान मंदिराच्या समोरच डाव्या बाजूला एका चौथऱ्यावर दुर्मिळ स्मृतिशिल्पे उभी आहेत. येथेच झिजलेल्या अवस्थेत गजलक्ष्मीचे शिल्प शेंदूर लावलेल्या अवस्थेत आहे. गजलक्ष्मीचे शिल्प हे प्राचीन काळातील समृध्दीचे प्रतिक मानले जाते. परंतु, या शिल्पाविषयी ग्रामस्थांना माहिती नाही. पिंपरी-चिंचवडच्या बातम्या वाचण्यासाठी येथे ► क्लिक करा श्री बापुजीबुवा मंदिराचे गुरव मारुती तुकाराम बारणे म्हणाले, "गावाच्या निर्मितीपासून बापूजीबुवा मंदिर आहे. चैत्र पौर्णिमेला येथे मोठी जत्रा भरते. वैशाख प्रतिपदेला गावचा उत्सव असतो. यावेळी मोठा कुस्त्यांचा आखाडा या ठिकाणी भरतो." पुण्याच्या बातम्या वाचण्यासाठी येथे ► क्लिक करा पाटील म्हणाले, "बापुजी नावाच्या गवळ्याला हा देव त्याच्या झोपडीत सापडल्याचा उल्लेख पुणे गॅझेटमध्ये आहे. घाटावर येणाऱ्या गवळी धनगरांच्या माध्यमातून पिंपरी-चिंचवड शहरात अनेक ठिकाणी या देवाची मंदिरे स्थापन झाली. याठिकाणी देखील काळूबाईची मूर्ती आहे. गावाला बगाडाची मोठी परंपरा आहे. या देवाच्या देवराया देखील सह्याद्रीमध्ये सापडल्याचा उल्लेख आहे. या देवाला कुठलीही सहचरिणी नाही." काय सांगतो हा थेरगाव मधील इतिहास : आठव्या ते बाराव्या शतकापासून महाराष्ट्रात वीरगळ निर्मितीची प्रक्रिया वीरगळ हा खालून वर अशा पद्धतीने वाचला जातो. थेरगावात एक गजलक्ष्मीचे शिल्प, दोन वीरगळ आणि दहा स्मृतिशिल्पे सापडली आहे. दोन हत्तीमध्ये बसलेल्या लक्ष्मीवर कुंभाने अभिषेक करत आहेत, असे या गजलक्ष्मीचे शिल्पामध्ये दाखविण्यात आले असून, हे शिल्प महाराष्ट्रात फार कमी गावांमधे अढळते. हनुमान मंदिर आजही कौलारु असून, चांगल्या स्थितीत उभे आहे. हनुमान मंदिराच्या भिंतीलाच एक वीरगळ ज्यावर लढाईमधे मरण पावलेल्या वीराच्या मृत्यूचा प्रसंग आहे. वीरगळामुळे त्या गावाचा इतिहास आठशे ते हजार वर्ष जुना असल्याचे दिसते. असाच एक वीरगळ चांगल्या अवस्थेत थेरगावात नदी किनारी असणाऱ्या पवनेश्वर मंदिराजवळ आहे. या वीरगळाचे वैशिष्ट्य म्हणजे सामान्यतः आढळणारा अप्सरांचा कप्पा यात नसून तो चांगल्या अवस्थेत आहे. पवनेश्वर येथे शिवमंदिराभोवती आणखीन आठ वृंदावन पध्दतीची स्मृतीशिळा या मध्ययुगीन काळातील असाव्यात असा अंदाज आहे. News Story Feeds https://ift.tt/2C4IFTk

via News Story Feeds https://ift.tt/3irsSi2